Makaleler

İnşaatta pusula şaştı müteahhitin şirazesi kaydı

Memleketin bir ucundan bir ucuna attığımız her adımda, kalkınmadan, adaletten ve büyümeden söz ederken karşımıza kördüğüm olmuş nice sıkıntılar çıkıyor. Sıra ekonomiye gelince de çarkların dönmesinde lokomotif sektörün inşaat olduğunu dillendirip duruyoruz. Ancak, ‘O cenahta işler nasıl gidiyor?’ sorusuna cevap aradığımızda bin ah işitmeden de yol alamıyoruz.

‘İnşaat ve gayrimenkul’ deyince birçoğumuzun aklına servet, yatırım, gelecek ve teminat geliyor. Türkiye  ekonomisinde önemli yer tutan bu sektörün gelişiminde hükümet politikaları kadar özel sektörün girişimlerinin de büyük rolü var. Zaman zaman yaşanan daralmaların aşılmasında rol oynayan bu sektörde karşılaştığımız problemlerin çoğunun maliyet hesaplamalarından kaynaklandığını görüyoruz. 

Vatandaş için artık erişilemez hale gelen başını sokacak bir eve sahip olabilme özlemi, son bir yılda yükselen maliyetlerle hayali bile edilemez bir ütopyaya dönüştü. Bunun birçok sebepleri olsa da, paramızın pula dönüştüğü bu devirde sektörün çıkmaz sokaklara sürüklenmesine göz yumulmaması gerektiği kanaatindeyim. 

Son haftalarda inşaatın oransal yönlü olmasa da önemli kalemlerinden birisi olan çimento maliyeti konusunda yaşanan tartışma, üreticisinden ihracatçısına hatta işçisinden konut satıcısına kadar herkesi germiş durumda. Gerginliğin son adımı boykot olsa da, sektörün bu gelişmeden olumsuz etkilendiği ortada. Üstelik tehdit dilinin kullanılmasına zemin hazırlayan bu süreç tüketicileri de tedirgin ediyor. Konut imalatının maliyetinde yüzde üçlük paya sahip olan bu maddenin uçuk rakamlarla satılması, sağduyulu bir toplumda kimi rahatsız etmez ki?

Ekonomi kanallarında konuşanlar ise gelinen son noktanın açık açık kimseye kazanç sağlamayacağının mesajını veriyor.  Çimento fiyatlarında yaşanan artışı gerekçe gösteren müteahhitlerin boykot kararını alıp uygulamaları acaba bir çaresizliğin yansıması, onu da iyi irdelemek lazım. İnşaat Müteahhitleri Konfederasyonu (İMKON ) Başkanı Tahir Tellioğlu’na göre krizin ana sebebi çimento sektörünün manipülatif davranması… Dahası sektör temsilcilerinin ön ayak olmasıyla yüksek kapasitelerine rağmen üretim yapılmaması ve fiyatlandırmada özgürce davranmaları süreci körüklüyor.

Müteahhitlerin, “Zammın ekonomik gerekçesi yok” diye 9 Eylül’de greve gittiği çimento sektöründe 2021 yılı itibariyle 76 tesis çalışıyor. Bu tesislerin üretim kapasitesi toplam yaklaşık 115 milyon ton. İç piyasada 35 milyon ton tüketilirken, geçen yıl üretimin 30 milyon tonluk kısmı da ihraç edilmiş. Gördüğüm kadarıyla, çimento üreticilerinin derdi üretim değil, ihracattan elde etikleri tatlı kazancı içeride de elde etmek. Ama müteahhitler bu hırsa karşılık, ‘Durun be kardeşim’ diyor. 

Müteahhitlerin sesi olan Tellioğlu ise özetle şu mesajı veriyor: “Çimento sektörü temsilcileri piyasadaki fahiş fiyat artışlarını manipüle ederek kamuoyuyla sebep ve gerekçelerini doğru paylaşmıyorlar. Demir çelik sektörü ile de masaya oturduk. Onlarla da tartıştık ama neden kavga etmiyoruz? Çünkü maliyet artışları vesaire ile ilgili kısmen ikna olduk. Çimento sektöründe durum maalesef böyle değil. Çimento sektöründe maliyet oranı ile ilgili tamamı manipülatif ifadeler var. Nitelikli konutta çimento sektörünün maliyeti yüzde 3. Bize göre yüzde 8 ile 10 arası oran onlara göre yüzde 3. Bu neye gör? 3 milyon liralık konutu baz alırsan yüzde 3’e gelir. Halbuki çimento sektörü sadece inşaatın betonarmesinde kullanılan bir malzeme değil. Temel ve alternatifi olmayan bir malzeme. Çimentonun ihracatta kısıtlandırılması veya vergilendirilmesi gibi temel talebimiz yok. Türk çimento sektörünün 115 milyon ton kapasitesi var. İçeride 35-40 milyon ton bir tüketim söz konusu şu anda ihracat rakamları 35-40 milyon ton civarında yani toplamı 80 milyon ton ama iç piyasada tüccar sorduğu zaman çimento istiyorum yok yurtdışına satıyoruz manipülasyonu ile fiyat yükseltiliyor. İçeride baskı aracı olarak kullanılıyor. Fazla kapasiteleri var üretebilirse. Ama istemiyorlar. Çünkü yurtdışına nasıl satıyorsak sizde de öyle satalım istiyoruz anlayışı var. Kızgınlığımız bunadır…”

Tellioğlu, taleplerini açık açık sıraladıktan sonra, bu taleplere karşı olumlu bir adım atılırsa grev anlayışından vazgeçecekleri mesajını veriyor. Ya çimento üreticileri bu çağrıya kulak asmazsa ne olacak?  Müteahhitler iş bırakma eylemine devam ede ede bunun sonu nereye varacak?

Yaşanan inatlaşmanın sonu sadece iki tarafı değil, inşaatın alt kolu olarak tanımladığımız 200 sektörün kilitlenmesine neden olacaktır. Bu duruma hiç bir kimse ‘Ne olursa olsun…’ diyemez. Müteahhitler kartlarını açık bir şekilde oynarken sıra çimento üreticilerindedir. Vatandaş Mehmet olarak, başını sokacak bir eve kavuşmanın hayalini kuran milyonlar adına, çimento üreticilerinin daha fazla kazanç hırsı yerine bu düğümü çözecek bir adımı atmalarını istiyorum.

Söz inşaat maliyetlerinden açılmışken, “Keşke derdimiz sadece çimento maliyetleri olsa” diyesim geliyor. İşte hesap ortada; serbest piyasada inşaat demiri son bir senede 3 bin 850 liradan 6 bin 750 liraya, hazır beton 180 liradan 355 liraya, çimentonun torbası 12 liradan 27 liraya, tonu ise 150 liradan 450 liraya yükseldi. Bu rakamlara bakarak, ne vicdanlı bir müteahhit yeni bir projeye cesaret edebilir ne de vatandaş Mehmet başını sokacak bir evin hayalini kurabilir… İnşaatın pusulası şaşıp, müteahhitin şirazesi kaymışken kalkıp da ‘gayrimenkulde işler yolunda’ demek de hakikaten gerçekçi bir bakış olmaz… Bu konuya da daha sonra detaylı değinmek dileğiyle kalın sağlıcakla. 

En son İçerik

Avrupa’nın enerji sıkıntısı fabrikaları kapatmaya zorluyor

Avrupa’daki doğalgaz ve elektrik fiyatlarında rekor seviyelerin kaydedilmesi pandeminin etkilerinden toparlanmaya çalışan ekonomiler için yeni…

Fransa ve Avustralya’yı karşı karşıya getiren anlaşma

Avustralya'nın Fransa ile imzaladığı ve "yüzyılın anlaşması" olarak anılan 12 nükleer enerjili denizaltı alımına ait…

Antalya’ya gelen turist sayısı yüzde 202 arttı

Antalya’ya gelen turist sayısı 13 Eylül itibarıyla 6 milyon 41 bin 439’a ulaşarak geçen yılın…

Spacex ilk uzay seyahatini gerçekleştirdi

ABD'li uzay mekiği ve roket üreticisi SpaceX, ilk kez içinde astronot olmayan bir roketle dünya…

Asya borsaları yoğun veri akışı ile dalgalı seyretti

Asya Pasifik Bölgesi'nde hisse senetleri Perşembe günkü işlemlerde yön bulmakta zorlandı. Asya Pasifik Bölgesi'nde hisse…

Dünyada gıda fiyatları gündemden düşmüyor

Artan gıda fiyatları tüm dünyada hükümetlerin gündeminde ilk sıralara yükseliyor. Gıda maliyetlerinin hane halkı harcamalarında…