Makaleler

Siyasette Kurumsallaşma, Mental Yorgunluk ve Liyakat

Her ne kadar mental yorgunluğun TDK’ da tanımı yapılmamış olsa da yorgunluğun tarifi şu şekilde yapılmış: “Çalışma vb. sebeplerle bireyin ruh ve beden etkinlikleri açısından verimlilik düzeyinin azalması, bitaplık.”

Özellikle siyasi arenada ve iş hayatında son zamanlarda oldukça sık duymaya başladığımız mental yorgunluk uzun süre çalışma içerisinde olan kişilerin artık eski verimi gösterememesi üzerine sıkça dile getirilen bir kavram oldu. Siyasete ve sivil toplum kuruluşlarına baktığımızda yıllarca başkanlık koltuğunda oturan kişiler için muhalif üyeler tarafından, yönetimi bırakması adına, sıkça dile getirilmeye başlandı.

Çalışma alanı ne olursa olsun, ister siyaset, ister STK; mental yorgunluklardan dolayı mikro ölçekte kurumlar, makro ölçekte ülkemiz adına bazı olumsuz ve istenmeyen sonuçları oluyor. Elbette bu kayıpları ölçememekle birlikte, mental yorgunluğu olan kişiler gittikten sonra yerine gelen yöneticilerin performanslarını gördükçe, “kayıp yıllar” tanımı ile ifade ediliyor. Maalesef yönetim biliminde henüz bu kayıpları ölçebilen bir sistem yok.

Bir sorun ortaya çıktığında sorunun çözümü ilkesi yerine, sorun ortaya çıkmadan önce önleyici tedbirlerle sistematik yaklaşım izlenmesi tüm dünyaca kabul edilen en akılcı yöntem olarak görülmektedir.

Önleyici program oluşturmanın yolu, yapının kurumsallaşmasıdır. Biliyorum kurumsallaşma deyince aklınıza plazaların olduğu, plaza dilinin hakim olduğu büyük şirketler geliyor. Aslında kurumsallaşma dediğimiz kavram, şirket özelinde kullanılan bir kavram olduğu gibi sistemler için de kullanılan bir kavram olabilir. Spor dünyasının kurumsallaşması, siyasi yapının kurumsal hale gelmesi, devlet kurumlarının kurumsallaşması gibi…

Kurumsallaşma demek, kişilerden bağımsız kağıtlar üzerinde giden bir süreç değil. Tam tersi odağına “insanı” alan ve süreklilik ilkesi üzerinde yükselen yapıdır.

Elbette ki kurumsallaşmanın tasarlanması, uygulanması ve sonuçların alınmasının, her organizasyonda farklılık göstereceği için, standart bir reçetesi yoktur. Zaten anlatmaya kalksak yüzlerce sayfalık bir çalışma yapmak gerekir. Lakin yazının başlığından yola çıkarak siyasette mental yorgunluğun oluşmaması için kurumsallaşma adına ne gibi önleyici çalışmalar yapılabilir bunu aktarmaya çalışacağız.

Her şeyin başı çok iyi bir şekilde hazırlanmış organizasyon şeması ve görev tanımı. İster bir siyasi parti olsun isterse kamu kurumu olsun, organizasyondaki görev tanımları ve organizasyon şemasının çok iyi ifade edilmiş şekilde hazırlanması ve en önemlisi organizasyonda görev alan herkesin çok iyi içselleştirmesi sağlanmalıdır. Bu bölüm genellikle -mış gibi yapılmış oluyor. Fakat bu bölüm, yüzlerce katlı bir gökdelenin temelidir. Eğer ki günün gereklerine göre oluşturulmazsa, ileride revize edilebilir esnekliğe sahip değilse sistem er ya da geç yıkılır ve lider odağı ile gidebildiği kadar gider.

Göreve getirdiğiniz kişiye, pozisyonu ne olursa olsun, oryantasyon eğitimi verilmelidir. Bireysel oryantasyon ve ekip oryantasyonu olmazsa olmazıdır. Elbette ki görev atamaları liderler tarafından yapılır lakin, liyakatlı atama olmasının en önemli ilkesi adalettir.

Liyakat kavramına biraz daha yakından bakmak gerektiğini düşünüyorum. Zira liyakatın ne kadar önemli olduğunu anlatmaya gerek yok.

TDK’ ya göre liyakat, bir kimsenin, kendisine iş verilmeye uygunluk, yaraşırlık durumu olarak tanımlanmış. Yani bir kişinin bir işi yapabilmesi için o konuda teorik ve pratik yeterliliğinin olması. Kısaca ehliyetinin olması da diyebiliriz. Biraz daha basite indirgeyerek anlatmak gerekirse araba kullanmak için arabayı sürmeyi bilmelisiniz. Sadece bu bilginiz yeterli olmayıp bunun akredite eden bir kurum tarafından onaylanması da gerekir. Yani ehliyetinizin de olması gerekir.

İş dünyasında, gerek özel sektörde gerekse kamu sektöründe, liyakat esası ile hareket edilmesi gereken iki önemli alandır.

Günümüzde en sık tartışılan konuların başında gelen bir kavram olarak karşımıza çıkıyor. Başarı için ekip çalışmasının şart olduğu organizasyonlardaki ekip üyelerinin belli bir donanıma sahip olması gerekmektedir.

Sağlam yönetim modellerinin liyakatsızlıktan kısa sürede yıkılabileceği, bozuk sistemin ise liyakatle kısa zamanda doğru bir sistem haline geleceğini hepimiz biliyoruz. Bir yönetim modelinde yapılabilecek en büyük hata, liyakatsiz kişilerden oluşan bir organizasyon kurmaktır ve eğer böyle bir organizasyon kurulursa da çöküşü çok hızlı olur. Sisteminiz istediği kadar güçlü olsun, liyakat yoksa çökmeye mahkumdur. Liyakatsizlik, güzel ve güçlü bir binanın içerisinde yerleştirilmiş bomba gibidir. Ne zaman patlayacağı belli olmaz.

Liyakatın olduğu yerde ne olur?

  • Adalet,
  • Başarı,
  • Ekip çalışması,
  • İdealizm,
  • Vizyon,
  • Görev bilinci,
  • Sorumluluk,
  • Hedef odaklı çalışma,
  • Sonuç odaklılık,
  • Nesnellik.

Pek tabii olmadığı yerde ise bunların hiç biri olmaz. İster büyük, ister küçük ölçekli olsun; ister kamu, ister özel sektör olsun liyakat organizasyon kurmada ilk sırada olmalı.

Liyakatın olduğu yerde bozuk sistem düzelir, olmadığı yerde ise düzgün sistem bozulur.

Siyasette kurumsallaşma sürecine devam etmek gerekirse, eğitimlerin bir plan dahilinde devam ettiği süreçte mental yorgunluğu önleyecek adım rotasyondur. Rotasyonu yaptıktan sonra çok sıkı bir oryantasyonla yeni sürece adaptasyon sağlanmalıdır. Rotasyon sürecini gerçekleştirirken rotasyon içerisinde olan ekibin arkasında gelecek jenerasyonu da hazırlamak gerekiyor.

Dünyadaki organizasyonlarda deneyim odağı yerini geliştirilebilirliğe bıraktı. Bu sebeple artık sırf deneyimli diye birisini icracı bir pozisyona getirmek 90’lı yılların yönetim tarzı haline geldi. Deneyimi olan kişiler organizsayonda daha çok danışmanlık pozisyonuyla destek biriminde yer almalıdır. Ön saflarda çalışan genç, değişime ayak uydurabilen ve çabuk öğrenen gurubu deneyimiyle desteklemelidir. İyi bir organizasyon yönetimi tıkır tıkır çalışan bir makine yapmak gibi değil midir?

Dünyanın değişime doğru hızla evrildiğini senelerdir söylüyorduk sonra görmeye başladık şimdi bizzat yaşıyoruz. Yeni dönemde mental yorgunluğu olanların kaybettiği değil yok olacağı kurumlara şahit olacağız. Kuralları keskin bir dönem bizi bekliyor.

İleride çok bilenlerin değil, değişime en hızlı şekilde ayak uyduranların hayatta kalacağı dönem olacaktır.

En son İçerik

Yoksulluk sınırı 1837 TL arttı

Açıklanan Kamu-Ar verilerine göre, dört kişilik bir ailenin açlık sınırı eylülde 39 lira artarak 3…

Merkez Bankası faiz indirdi

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) politika faizini 100 baz puan indirerek yüzde 18 seviyesine çekti.…

Bill Gates temiz enerji için 1 milyar dolar topladı

Bill Gates tarafından 2016’da kurulan Breakthrough Enerji, Microsoft, BlackRock, Bank of America ve ArcelorMittal’ın da…

ISK-Sodex 2021’de tasarruf, çevre duyarlılığı ve enerji verimliliği öne çıkacak

İklimlendirme sektörünün yenilikçi ve öncü markası Erensan bu yıl 11’incisi düzenlenecek olan sektörün en büyük…

Airbus, uçan taksi CityAirbusı tanıttı

Dünyanın en büyük havacılık şirketlerinden biri olan Airbus, Kentsel Hava Taşımacılığı (Urban Air Mobility-UAM) pazarına…

Frida Kahlo’nun otoportresinin satışında beklenti 30 milyon doların üzerinde

Frida Kahlo'nun otoportresinin, bu yıl New York'ta müzayedeye çıktığında rekor kırması bekleniyor. İngiltere merkezli Sotheby's…